Η ΣΑΜΟΣ & ΤΟ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟ

Πατήστε στον χάρτη για μεγέθυνση

Η Σάμος βρίσκεται στο ανατολικό Αιγαίο Πέλαγος, πολύ κοντά στις Μικρασιατικές Ακτές, από τις οποίες χωρίζεται με το Στενό τής Μυκάλης. Στο Νομό της Σάμου περιλαμβάνονται ακόμη η Ικαρία και οι Φούρνοι. Πρωτεύουσα του νησιού είναι το Βαθύ. Η ψηλότερη κορυφή του φθάνει τα 1.433 μέτρα και ανήκει στο όρος Κερκετεύς ή Κέρκης που βρίσκεται δυτικά. Κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 εκδηλώθηκαν καταστρεπτικές πυρκαγιές που αποτέφρωσαν χιλιάδες στρέμματα δασικών εκτάσεων.
Στην περιοχή των Μυτιληνιών βρέθηκαν, μετά από παλαιοντολογικές ανασκαφές κατά τα τελευταία 100 χρόνια, απολιθωμένα θηλαστικά. Στο περίφημο Παλαιολογικό Μουσείο των Μυτιληνιών, υπάρχουν εκθέματα από την «πικερμική πανίδα», περίοδο του ζωικού κόσμου στον ελλαδικό χώρο που χρονολογείται πριν από 13 εκατομμύρια χρόνια.
Οι σπουδαιότερες κωμοπόλεις του νησιού είναι η πρωτεύουσα Σάμος, το Καρλόβασι, το Βαθύ, η Χώρα, οι Μυτιληνιοί, ο Μαραθόκαμπος και το Πυθαγόρειο. Το κοντινότερο σημείο από τις τούρκικες ακτές βρίσκεται στα νοτιοανατολικά, στη θέση Ψιλή Άμμος. Από την Μικρά Ασία και την χερσόνησο της Μυκάλης, η Σάμος χωρίζεται με έναν στενό πορθμό, τον «επταστάδιο πορθμό» της αρχαιότητας, που έχει πλάτος 2.200 μέτρα. Νότια της Σάμου, σε μικρή απόσταση βρίσκεται η νησίδα Σαμιοπούλα.
Η Σάμος συνδέεται ακτοπλοϊκώς με τον Πειραιά, τη Θεσσαλονίκη, την Αλεξανδρούπολη και τα τουρικά παράλια και αεροπορικώς με την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Το πιο γνωστό προϊόν του νησιού, με διεθνή φήμη, είναι το κρασί. Το γλυκό κρασί της Σάμου, πού είναι ονομαστό από την αρχαιότητα, έχει εξαιρετική γεύση και προέρχεται από εκλεκτή ποικιλία σταφυλιών όπου καλλιεργούνται στο βόρειο τμήμα του νησιού. Το νησί παράγει επίσης ελαιόλαδο, ελιές και μέλι.

Το Πυθαγόρειο


Το Λιμάνι, η Παραλία και το Αεροδρόμιο


Ο Πύργος του Λυκούργου Λογοθέτη και το μνημείο του Πυθαγόρα

Το Πυθαγόρειο είναι χτισμένο στο νοτιοανατολικό τμήμα του νησιού και απέχει από την πρωτεύουσα 13 χιλιόμετρα. Είναι χτισμένο πάνω στην αρχαία πόλη Σάμο, παλιά πρωτεύουσα του νησιού και συγκεκριμένα στην κάτω πόλη, που ήταν χτισμένη αμφιθεατρικά γύρω απ’ το λιμάνι, το οποίο ο Ηρόδοτος το αναφέρει σαν ένα από τα τρία μεγάλα τεχνικά θαύματα της Σάμου, μαζί με το Ναό της Ηρας και το Ευπαλίνειο Ορυγμα.
Στα μέσα του 19ου αιώνα, κατά την ηγεμονία του Μιλτιάδη Αριστάρχου (1859 – 1866), πάνω στις βάσεις του αρχαίου λιμανιού κατασκευάστηκε νέα προκυμαία και το λιμάνι διατηρεί την αρχική μορφή, που είχε όταν κατασκευάστηκε την εποχή του τυράνου Πολυκράτη. Ενα κρηπίδωμα 100-150 μέτρων ψηλότερα από την σημερινή προκυμαία δείχνει τα όρια του αρχαίου λιμανιού και οι σύγχρονοι μόλοι ακολουθούν την γραμμή των αρχαίων.
Το αρχαίο θέατρο της πόλης, με πολλά στοιχεία ρωμαϊκής επέμβασης, βρίσκεται στην πλαγιά κάτω από την Σπηλιανή. Δημόσια και ιδιωτικά κτίσματα και κατοικίες με δρόμους έχουν βρεθεί σε διάφορα σημεία της πόλης, με ψηφιδωτά δάπεδα ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής.
Παλαιότερα η πόλη είχε την ονομασία Τηγάνι, ενώ το σημερινό όνομα δόθηκε απ’ την Διεθνή Οργάνωση Πυθαγορείων το 1955, προς τιμήν του μεγάλου φιλόσοφου Πυθαγόρα. Το Πυθαγόρειο είναι σήμερα η πιο ανεπτυγμένη τουριστικά περιοχή του νησιού με πολύ καλή τουριστική υποδομή. Στο λιμάνι του καταπλέουν περισσότερα από δύο χιλιάδες σκάφη αναψυχής κάθε καλοκαίρι, ενώ λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη βρίσκεται το αεροδρόμιο του νησιου «Αρίσταρχος ο Σάμιος», που εκσυγχρονίστηκε το 2003 και την καλοκαιρινή περίοδο δέχεται εκατοντάδες πτήσεις από το εξωτερικό.


Το Ευπαλίνειο Ορυγμα


Το Ηραίον


Η Παναγία Σπηλιανή

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ
Στην περιοχή του Πυθαγορείου υπάρχουν πολλά αξιοθέατα της αρχαιότητας, που μαρτυρούν την ανάπτυξη που είχε το νησί. Μέσα στην πόλη υπάρχουν τμήματα και πολεμίστρες απ’ τα τείχη που την προστάτευαν, τα ερείπια των ανακτόρων του Πολυκράτη, τα Ρωμαϊκά λουτρά και πολλά άλλα ευρήματα. Στο νοτιοδυτικό άκρο της πόλης υπάρχει το κάστρο του Λυκούργου Λογοθέτη, που χτίστηκε το 1824, για την άμυνα της Σάμου κατά των Τούρκων και δίπλα η εκκλησία της Μεταμόρφωσης, που χτίστηκε την ίδια εποχή.
* Το σπουδαιότερο εύρημα της περιοχής είναι το Ευπαλίνειο Ορυγμα. Το μήκος του ανέρχεται σε 1026 μέτρα, διαπερνά το βουνό που έχει ύψος 246 μέτρα και θεωρείται ένα από τα κατασκευαστικά θαύματα της αρχαιότητας. Σχεδιάστηκε από τον μηχανικό Ευπαλίνο από τα Μέγαρα, με σκοπό την ύδρευση της πόλης, και η ανάγκη για συντόμευση του χρόνου κατασκευής, υποχρέωσε τον μηχανικό να αρχίσει το έργο ταυτόχρονα και στις δυο πλευρές του βουνού. Χάρη σε εκπληκτικούς υπολογισμούς τα δυο συνεργεία κατάφεραν να συναντηθούν σε απόσταση 620 μέτρων από την βόρεια είσοδο με ελάχιστη απόκλιση. Μέσα στο όρυγμα ανοίχτηκε κανάλι που μετέφερε το νερό, μέσα από πήλινους σωλήνες, στη πόλη. Το υδραγωγείο χρησιμοποιήθηκε συνολικά για 1.000 περίπου χρόνια. Στην ρωμαϊκή εποχή αντικαταστάθηκε με ένα νέο που έφερε στη πόλη τα νερά της πηγής των Μύλων. Πριν εγκαταλειφθεί εντελώς και σκεπαστεί με όγκους χωμάτων, το Ευπαλίνειο Ορυγμα χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο στα χρόνια των επιδρομών των Σαρακηνών.
* Μεταξύ Πυθαγορείου και Ευπαλίνειου, υπάρχει το αρχαίο θέατρο και πάνω απ’ αυτό το σπήλαιο της Σπηλιανής, στην είσοδο του οποίου υπάρχει εκκλησία του Αγίου Γεωργίου με μερικά κελιά. Μέσα στο σπήλαιο βρίσκεται μια μικρή εκκλησία αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου. Εδώ υπάρχει αρχαία μαρμάρινη εικόνα της Παναγίας, της οποίας δεν διακρίνεται η μορφή και πλάι στο εκκλησάκι υπάρχει Αγίασμα.
* Οκτώ χιλιόμετρα δυτικά του Πυθαγορείου βρίσκεται το Ηραίον, που αποτελείται από τα ερείπια του αρχαίου ναού προς τιμήν της Θεάς Ηρας. Ο ναός είχε καταστραφεί πολλές φορές και η τελευταία φορά που ανακατασκευάστηκε ήταν την εποχή του Πολυκράτη, στη θέση ενός παλαιότερου τον οποίο είχε πυρπολήσει ο βασιλιάς των Περσών Κύρος. Ο ναός γνώρισε μεγάλη ακμή και θεωρούνταν σημαντικό μνημείο στην αρχαιότητα, στο οποίο έφεραν αφιερώσεις ακόμα και από την Σπάρτη, την Κόρινθο και την Αθήνα. Η Ιερά Οδός ένωνε το Ηραίο με την αρχαία Σάμο (σημερινό Πυθαγόρειο).
Από το 2010 λειτουργεί στο Πυθαγόρειο το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο με σπουδαία εκθέματα.

Ιστορία


Η προτομή του Λυκούργου Λογοθέτη και εύρημα από το Ηραίον στο Μουσείο του Λούβρου

Η ιστορία της Σάμου είναι συνδεδεμένη με το Πυθαγόρειο περισσότερο από κάθε άλλο μέρος του νησιου. Το όνομα Σάμος ετυμολογείται από την Σάμη της Κεφαλληνίας από την οποία λέγεται ότι προέρχονταν ο πρώτος οικιστής του νησιού ο Αγκαίος, ο οποίος είχε πάρει μέρος στην Αργοναυτική Εκστρατεία ή από την Σάμον την κόρη του Αγκαίου.
Η αρχαία Σάμος, το σημερινό Πυθαγόρειο, ήταν μία λαμπρή πόλη με εξαίρετο τεχνητό λιμάνι, το οποίο έφραζε ένας τεράστιος κυματοθραύστης μήκους 370 μ. και βάθους 35 μ. Ο αρχαίος κυματοθραύστης διατηρείται ολόκληρος μέχρι και σήμερα, όμως λόγω καθίζησης του εδάφους βρίσκεται βυθισμένος στον πυθμένα του όρμου. Η πόλη ήταν κτισμένη στην πλαγιά του σημερινού λόφου της Παναγίας Σπηλιανής και περικλείονταν από τείχη 6.7 χλμ.
Το νησί άνθισε την εποχή του τύρανου Πολυκράτη, γύρω στα 550 π.χ., που κατάφερε να οργανώσει ισχυρό ναυτικό με το οποίο κυριάρχησε στο Αιγαίο. Στα ναυπηγεία του νησιού κατασκευάστηκε ο νέος τύπος πλοίου με τα 50 κουπιά, η περίφημη Σάμαινα. Οι Σάμιοι της εποχής εκείνης υπήρξαν από τους πρώτους θαλασσοπόρους και ο Κωλλαίος λέγεται ότι ανακάλυψε τις Ηράκλειες Στήλες (Γιβραλτάρ), ενώ ο περίφημος Σάμιος μηχανικός Μανδροκλής, ήταν αυτός που κατάφερε να ζεύξει με γέφυρα από πλοία τον Βόσπορο, για να περάσει ο στρατός του Δαρείου στην Ευρώπη.
Η λαμπρή αυτή περίοδος τελείωσε με τον θάνατό του Πολυκράτη. Το νησί γνώρισε περίοδο παρακμής και ο έλεγχός του πέρασε στους Πέρσες. Οταν ο Δάρειος απέτυχε στη Σκυθία, η Πέρινθος (αποικία της Σάμου στην Προποντίδα) επαναστάτησε κατά των Περσών μαζί με άλλες ελληνικές πόλεις από τον Βόσπορο και την Τρωάδα. Το 479 π.χ στη ναυμαχία της Μυκάλης, οι Σαμιώτες νίκησαν τους Πέρσες με τη βοήθεια του ελληνικού στόλου και το νησί έγινε μέλος της Αθηναϊκής συμμαχίας.
Στη συνέχεια η Σάμος πέρασε διαδοχικά στην κυριαρχία των Αθηναίων, των Λακεδαιμονίων, τωνς Περσών, στα Ελληνιστικά χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου τέθηκε υπό την κυριαρχία των Μακεδόνων και στη συνέχεια αποτέλεσε μέρος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Κατά την Βυζαντινή εποχή αποτέλεσε τον 16ο νομό και η παρακμή συνεχίστηκε την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1207-1479). Οι κάτοικοι της Σάμου ήταν πλέον ελάχιστοι και την εγκατέλειψαν για να καταφύγουν στη Χίο. Ετσι οι Τούρκοι εισέβαλαν στο έρημο νησί, το 1550, το εποίκισαν και με την παραχώρηση προνομίων στους χριστιανούς, η Σάμος αναδιοργανώνεται και εφαρμόζει το περίφημο «Στρατοπολιτικό Σύστημα». Παρά το γεγονός ότι το νησί βρίσκεται κοντά στην Τουρκία και απέχει πολύ από την Αθήνα, οι Σαμιώτες ήταν από τους πρώτους που συμμετείχαν στον αγώνα κατά του τουρκικού ζυγού, με αρχηγό τον Λυκούργο Λογοθέτη.
Μετά την απελευθέρωση το νησί έμεινε εκτός ελληνικού κράτους και απέκτησε την αυτονομία του. Ομως, το 1830, οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής αποφάσισαν να δώσουν τη Σάμο στην Τουρκία. Το 1832 ο Σουλτάνος αναγνώρισε το νησί ως Ηγεμονία, με Ελληνα ηγεμόνα διοριζόμενο από την Υψηλή Πύλη. Οι κάτοικοι επαναστάτησαν το 1849, με αποτέλεσμα την άφιξη τουρκικής δύναμης. Τον Σεπτέμβριο του 1912, ο Θεμιστοκλής Σοφούλης αποβιβάστηκε στη Σάμο, έδιωξε τις τουρκικές δυνάμεις και σχημάτισε προσωρινή επαναστατική κυβέρνηση. Ενα χρόνο αργότερα ο ελληνικός στόλος ύψωσε στο νησί την ελληνική σημαία.
Στην περίοδο της κατοχής (1941-1944) οι ελληνικές και συμμαχικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν το λιμάνι του Πυθαγορείου για της μετακινήσεις τους στη Μικρά Ασία. Ο λαός της Σάμου πήρε μέρος στην εθνική Αντίσταση και με την συνθηκολόγηση της Ιταλίας, το 1943, ο Ιταλός διοικητής έθεσε τις δυνάμεις του στη διάθεση του Μητροπολίτη Ειρηναίου. Σχηματίστηκε προσωρινή κυβέρνηση με επικεφαλής τον Ειρηναίο και αποβιβάστηκε στο νησί ο Ιερός Λόχος από τη Μέση Ανατολή. Στις Νοεμβρίου 1943 οι Γερμανοί βομβάρδισαν το Πυθαγόρειο, το λιμάνι του οποίου χρησιμοποιούσαν οι Ιταλοί και πολλοί κάτοικοι κρύφτηκαν στη Σπηλιανή. Οι Γερμανοί κατέλαβαν τη Σάμο, αλλά η αντίσταση συνεχίστηκε στα βουνά μέχρι την οριστική απελευθέρωση του νησιού.

Πυθαγόρας

  
Ο Πυθαγόρας και το Πυθαγόρειο Θεώρημα

Ο Πυθαγόρας ο Σάμιος υπήρξε από τους σημαντικούς Ελληνας φιλοσόφους, μαθηματικός, γεωμέτρης και θεωρητικός της μουσικής. Είναι ο κατ' εξοχήν θεμελιωτής των ελληνικών μαθηματικών και δημιούργησε ένα άρτιο σύστημα για την επιστήμη των ουρανίων σωμάτων, που κατοχύρωσε με όλες τις σχετικές αριθμητικές και γεωμετρικές αποδείξεις. Γεννήθηκε στη Σάμο, σε χρονολογία που δεν είναι ακριβώς γνωστή, αλλά που εικάζεται πως είναι το 580 π.Χ. Πέθανε στο Μεταπόντιο της Ιταλίας περί το 490 π.Χ.
Επειδή από παιδί έδειχνε πως ήταν ικανός για κάθε σπουδή, ο πατέρας του Μνήσαρχος τον οδήγησε στην Τύρο και φρόντισε να μυηθεί στις διδασκαλίες των Χαλδαίων. Από εκεί ο Πυθαγόρας ήρθε ξανά στην Ιωνία και έγινε μαθητής του φιλόσοφου Φερεκύδη στη Λέσβο, του Ερμοδάμαντα στη Σάμο, και του μεγάλου Θαλή και του Αναξίμανδρου στη Μίλητο. Ο τύρανος Πολυκράτης του έδωσε συστατικές επιστολές για τον Φαραώ Αμαση και ο Πυθαγόρας ταξίδεψε στην Αίγυπτο όπου έγινε δεκτός από τους αρχιερείς της Μέμφιδος και της Ηλιούπολης. Μυήθηκε σε όλα τα αιγυπτιακά μυστήρια και έμεινε στην Αίγυπτο είκοσι χρόνια, μέχρι που ο Πέρσης βασιλιάς Καμβύσης κατέλαβε τη χώρα, διέλυσε τη δυναστεία των Φαραώ και ο Πυθαγόρας, μαζί με άλλους Αιγυπτίους λόγιους, μεταφέρθηκε ως σκλάβος στη Βαβυλώνα.
Εκεί κατάφερε να διακριθεί και να επιζητούν συναναστροφές μαζί του Πέρσες Μάγοι και σοφοί Χαλδαίοι, για ανταλλαγές γνώσεων και διδασκαλιών. Επειτα από δώδεκα χρόνια διαμονής στη Βαβυλώνα, ο προσωπικός γιατρός του Πέρση βασιλιά, ο Ελληνας Δημοκείδης, μεσολάβησε και κατάφερε να αφεθεί ελεύθερος ο Πυθαγόρας, με τον όρο να επιστρέψει στην πατρίδα του και όχι στην Αίγυπτο. Αυτός όμως, ταξίδεψε σε όλη την Εγγύς Ανατολή, αναζητώντας σπάνιες γνώσεις.
Οταν ο Πυθαγόρας επέστρεψε στη Σάμο κατασκεύασε διδασκαλείο που για αιώνες αργότερα διατηρήθηκε με την ονομασία «Ημικύκλιο του Πυθαγόρου», στο οποίο οι Σάμιοι συσκέπτονταν για τα κοινά. Το λίγο διάστημα που έμεινε στην πατρίδα του, ασχολήθηκε με τη διδασκαλία των νέων, μεταξύ των οποίων ήτο ο Ευρυμένης ο Σάμιος, αθλητής που νίκησε και στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ο Πυθαγόρας επιχειρούσε με κάθε τρόπο να μεταδώσει στους συμπατριώτες του τα μαθήματα των αριθμών καθώς και άλλες γνώσεις της πολύ πλούσιας παιδείας του. Ομως οι Σάμιοι δεν έδειξαν το απαιτούμενο ενδιαφέρουν ούτε και ακολούθησαν τις διδασκαλίες του στον τρόπο ζωής τους. Τον θαύμαζαν βέβαία και του προσέφεραν αξιώματα, ενώ η φήμη του είχε απλωθεί σε όλη την Ελλάδα, τόσο που άλλοι μεγάλοι φιλόσοφοι ήλθαν στη Σάμο για να τον συναντήσουν. Η τυρανία του Πολυκράτη είχε πλέον επικρατήσει και ο φιλόσοφος, θεωρώντας πως δεν είναι σωστό ένας άνδρας με ελεύθερα φρονήματα να ζεί κάτω από ένα τέτοιο πολίτευμα, απεφάσισε να πάει στη Νότια Ιταλία.
Εφυγε λοιπόν και εγκαταστάθηκε στον Κρότωνα, όπου ίδρυσε την Πυθαγόρειο Σχολή. Η εισδοχή των νέων μαθητών στη σχολή του γινόταν μετά από αυστηρή και πολύχρονη άσκηση. Ο υποψήφιος έπρεπε να παραμένει σιωπηλός, να είναι εγκρατής, να έχει ισχυρό χαρακτήρα και ήταν απαραίτητο να συνδέεται με στενή φιλία με τους άλλους μαθητές. Οι ιδέες του έκαναν ξεχωριστή εντύπωση και γρήγορα οδηγήθηκε στο δικαστήριο με την κατηγορία της διαφθοράς των νέων και της αθεΐας, όπου όμως αθωώθηκε. Η ιδιόρρυθμη φιλοσοφία του και ο αυστηρός τρόπος ζωής του δεν άργησαν να δημιουργήσουν αρκετούς θρύλους γύρω από το πρόσωπό του.
Για πολύ καιρό ο Πυθαγόρας θαυμάστηκε στην Ιταλία και οι πόλεις εμπιστεύονταν την πολιτειακή διοίκηση σε μαθητές του. Υστερα όμως έγινε αντικείμενο φθόνου και έπεσε θύμα συνωμοσίας, με επικεφαλής τον Κύλωνα. Ο Πυθαγόρας με τους συντρόφους του διέφυγαν αρχικά στους Λοκρούς. Οι εκεί πολίτες όμως, φοβούμενοι πιθανό πόλεμο, αρνήθηκαν να τους δεχθούν και αφού τους προμήθευσαν τα αναγκαία, ο Πυθαγόρας πήγε στον Τάραντα και μετά στο Μεταπόντιο. Εκεί λέγεται ότι τελείωσε τη ζωή του, αποσυρόμενος στο ιερό των Μουσών και παραμένοντας για σαράντα μέρες χωρίς τροφή. Πάντως είναι βέβαιο ότι η σχολή του στον Κρότωνα έκλεισε για πολιτικούς λόγους και πολλοί από τους μαθητές του σκοτώθηκαν.
Η φιλοσοφική θεωρία του Πυθαγόρα υπήρξε πραγματική επανάσταση, καθώς υποστήριξε ότι μια υλική μάζα δεν μπορεί να είναι αρχή των «όντων» και πως ό,τι είναι υλικό φθείρεται και δεν είναι αιώνιο. Κατά τη γνώμη του, οι αριθμοί είναι η ουσία του κόσμου και όχι απλά σύμβολα ποσοτικών σχέσεων, γι' αυτό και είναι ιεροί. Πυθαγόρειος πίνακας ή άβακας ονομάζεται ο πασίγνωστος πίνακας πολλαπλασιασμού, δηλαδή η εύρεση του γινομένου των πρώτων εννέα μονοψήφιων αριθμών, ο οποίος επίσης επινοήθηκε κατά την παράδοση από τον Πυθαγόρα.
Το Πυθαγόρειο Θεώρημα είναι σχέση της γεωμετρίας ανάμεσα στις πλευρές ενός ορθογωνίου τριγώνου. Σύμφωνα με αυτό, το άθροισμα των τετραγώνων των 2 κάθετων πλευρών είναι ίσο με το τετράγωνο της υποτείνουσας . Η παραπάνω πρόταση εκφράζεται με τον τύπο α2 = β2 + γ2 όπου α είναι το μήκος της υποτείνουσας και β και γ τα μήκη των δύο άλλων πλευρών.

Πολυκράτης

Ο γνωστότερος τύραννος της Σάμου ήταν ο Πολυκράτης, κατά το διάστημα διακυβέρνησης του οποίου η Σάμος έφτασε στο υψηλότερο σημείο οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης. Με την οργάνωση πολεμικού στόλου έγινε θαλασσοκράτειρα, ενώ έργα μοναδικά για την εποχή, το Ευπαλίνειο Υδραγωγείο, ο μέγας ναός της Ηρας, ο μόλος του λιμένα, το περίφημο «Χώμα εν θαλάσσει» του Ηρόδοτου και ο οχυρωματικός περίβολος αποδεικνύουν την ακμή του 6ου π.Χ. αιώνα.
Ο Πολυκράτης ήταν γιος του τύραννου Αιάκη. Με την βοήθεια των αδερφών του Παντάγνωτου και Συλοσώντα κατάφερε να γίνει τύραννος και, αφού αργότερα τους εξόντωσε, κατάφερε να γίνει ο μοναδικός μονάρχης του νησιού, το 538 π.Χ. Εδραίωσε την εξουσία του με τη βία, από την άλλη πλευρά όμως, έδωσε δουλειά στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις με τα περίφημα δημόσια έργα του. Επέδειξε σπάνια διοικητικά προσόντα και στα 17 περίπου χρόνια της τυραννίας του, τόνωσε με τα μέτρα που πήρε την οικονομία του νησιού. Ο στόλος που δημιούργησε, του έδωσε τη δυνατότητα να επιβάλει ένα είδος φόρου στα ξένα πλοία που περνούσαν από τις δικές του θάλασσες και να διεξάγει νικηφόρες επιδρομές σε γειτονικά νησιά και στα παράλια της Ιωνίας.
Βλέποντας την ισχυροποίησή του, ακόμη και οι σύμμαχοί του άρχισαν να τον θεωρούν επικίνδυνο. Οι Πέρσες αποφάσισαν να τον σκοτώσουν και κατέφυγαν στο εξής τέχνασμα: Ο σατράπης Οροίτης, γνωρίζοντας την πλεονεξία του, του μήνυσε ότι έχει στα χέρια του τον θησαυρό του βασιλιά των Περσών. Ο Πολυκράτης τον πίστεψε και πέρασε απέναντι στη μικρασιατική ακτή. Ο Οροίτης τον συνέλαβε και τον σταύρωσε πάνω σε έναν λόφο στη Μυκάλη, απέναντι από τη Σάμο.

Αρίσταρχος ο Σάμιος

Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος (310 - 230 π.Χ.) ήταν ένας από τους μεγαλύτερους αστρονόμους της αρχαιότητας. Φοίτησε στην Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη στην Αθήνα και στη συνέχεια έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα της ανατολικής Μεσογείου.
Πρώτος αυτός κατάλαβε ότι η Γη κινείται όχι μόνο γύρω από τον άξονά της αλλά και από τον Ηλιο. Η μεγαλοφυής αστρονομική θεωρία του, γνωστή ως «Ηλιοκεντρικό μοντέλο του Ηλιακού συστήματος», δεν διασώθηκε αλλά υπάρχουν πολλές μαρτυρίες για το έργο του και μάλιστα ο Αρίσταρχος κατηγορήθηκε στην Αθήνα για ασέβεια, αφού η θεωρία του ήταν αντίθετη με εκείνες του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα που υποστήριζαν το γεωκεντρικό σύστημα.
Αποπειράθηκε επίσης να μετρήσει την απόσταση της Γης από τον Ηλιο και τη Σελήνη, χρησιμοποιώντας το τρίγωνο Γης, Ηλίου, Σελήνης με τη Σελήνη διχοτομημένη και ανακάλυψε ότι ο όγκος της Σελήνης είναι το 1/3 του όγκου της Γης. Το όργανο που χρησιμοποιούσε ήταν το σκάφιον, ένα κοίλο ημισφαίριο που είχε στη μέση ένα γνώμονα ο οποίος έδειχνε την προβολή της σκιάς του Ηλιου.
Από τα έργα του Αρίσταρχου σώζεται μόνο μια μικρή πραγματεία με αστρονομικούς υπολογισμούς και τον τίτλο «Περί μεγεθών και αποστημάτων Ηλίου και Σελήνης». Αιώνες αργότερα ο Κοπέρνικος, στηριζόμενος στα συγγράμματα και τις σκέψεις του Αρίσταρχου, δημιούργησε το σύστημα «Περί ουρανίων σωμάτων», το οποίο επίσης πολέμησαν οι θρησκευόμενοι σοφοί της εποχής του.

Θεμιστοκλής Σοφούλης

Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης ήταν ο σπουδαιότερος Σαμιώτης πολιτικός της νεώτερης Σάμου και γεννήθηκε στο Ανω Βαθύ το 1862. Τελείωσε το Πυθαγόρειο Γυμνάσιο Σάμου και σπούδασε Φιλοσοφία και Αρχαιολογία στην Αθήνα, συνέχισε τις σπουδές του στη Γερμανία και έγινε υφηγητής της Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Μαζί με τον Καββαδία διεύθυνε τις πρώτες ανασκαφές του Ηραίου, στις αρχές του 1900. Η σχέση του με το πανεπιστήμιο διακόπηκε, πιθανόν επειδή απορρίφθηκε η υποψηφιότητά του για την έδρα της αρχαιολογίας και έτσι ασχολήθηκε με την πολιτική. Ιδρυσε το Προοδευτικό Κόμμα και αγωνίστηκε για την ένωση της Σάμου με την Ελλάδα. Πρωτοστάτησε στο Κίνημα του 1908 και καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο, γι’ αυτό και διέφυγε στην Ελλάδα.
Τον Σεπτέμβριο του 1912, ως αρχηγός ενόπλων Σαμίων και άλλων επαναστατών, νίκησε τον Τούρκικο στρατό στη μάχη του Μπαϊρακτάρη και στις 11 Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς, ως πρόεδρος της Σαμιακής Εθνοσυνέλευσης, κήρυξε την ένωση της Σάμου με την Ελλάδα. Μετά την ένωση έγινε πρόεδρος της προσωρινής κυβέρνησης της Σάμου μέχρι το 1914 και στη συνέχεια Γενικός Διοικητής Μακεδονίας.
Ο Θεμιστοκλής. Σοφούλης ακολούθησε το κόμμα των Φιλελευθέρων και υπήρξε στενός συνεργάτης του Ελευθέριου Βενιζέλου. Διατέλεσε βουλευτής, πρόεδρος της Βουλής επί σειρά ετών, υπουργός στρατιωτικών στην κυβέρνηση Βενιζέλου το 1928 και τέλος, στις δύσκολες μέρες του εμφυλίου πολέμου, πρωθυπουργός της Ελλάδας (1947-1949).
Πέθανε στην Αθήνα τον Ιούνιο του 1949.



ΑΟ ΠΟΛΥΚΡΑΤΗΣ Volleyball © 2007
Σχεδιασμός-Ενημέρωση:
Ζαχαρίας Νικολαϊδης